Academie voor Beeldende Kunsten Mol

Studiereis Munch: Van Gogh

Studiereis Munch : Van Gogh
12 december 2015
 
Zaterdagochtend reden we met twee bussen enthousiaste deelnemers naar Amsterdam voor de ontmoeting van de Noorse Kunstenaar Edvard Munch met zijn inspirator, Vincent Van Gogh.
Als groep konden we meteen via de achterdeur binnen in het vernieuwde Van Gogh Museum. Eén van de voordelen als je met de Academie op stap gaat !
 
Tachtig schilderijen en dertig werken op papier, waaronder topstukken en bijzondere bruiklenen zoals een versie van ‘De Schreeuw’ van Edvard Munch en ‘Sterrennacht boven de Rhône’ van Vincent Van Gogh, gaven ons een overzicht van het emotioneel beladen werk van beide kunstenaars. Met hun vernieuwende stijl en hun bewogen levens, bleken ze nauw aan elkaar verwant te zijn.
 
Het eerste deel van de tentoonstelling toonde ons hoe Edvard en Vincent in Parijs de moderne Franse kunststromingen ontdekten en hoe ze zich verdiepten in nieuwigheden zoals de fotografie en Japanse prenten.
We zagen er werken van o.a. Manet en Gauguin.
Vooral Manets portretten maakten indruk op beide kunstenaars.
Ook Gauguin met zijn robuuste en symbolische stijl, was voor hen een inspiratiebron.
 
Vooral in het tweede luik van de tentoonstelling werden de parallellen tussen Van Gogh en Munch heel duidelijk. De kleuren spatten van het doek. Geaccentueerde lijnen en vormen, composities met nieuwe perspectieven en uitsneden, leverden krachtige beelden op die duidelijk tegen alle bestaande conventies in gingen.
 
Beide schilders wilden hun werken als een samenhangend geheel laten zien om zo de achterliggende betekenis zichtbaar te maken. Dit werd overzichtelijk voorgesteld op de bovenste verdieping.
Vincent droomde in Arles van een ‘Atelier van het Zuiden’, een thuisbasis voor moderne kunstenaars, met aan de muur zijn nieuwste schilderijen als decoratie.
Hij schilderde een reeks werken met allerlei motieven uit zijn omgeving, met onderwerpen rond dag en nacht, binnen en buiten, interieur en landschap. Het werden schilderijen vol onderlinge verbanden over bloei en verval, natuur en beschaving.
Ook Edvard probeerde eenheid te scheppen in zijn schilderijen. Hij werkte daarom aan studies voor een reeks beelden over liefde en dood, die de verschillende fasen van het menselijk bestaan omvatten: ontluikende liefde, scheiding, angst en dood. Hij noemde het Levensfries. Edvard schilderde vooral zijn eigen ervaringen.
 
Behalve baanbrekende kunstenaars waren Edvard Munch en Vincent van Gogh begenadigde schrijvers. De rol van kunst en de positie van de kunstenaar werden uitgebreid door hen opgetekend. In hun geschriften en brieven benadrukten ze de noodzaak van een bepaalde bezetenheid voor de kunsten.
 
Een kunstenaar die grote kunst wil scheppen moet arm zijn. Het liefst sociaal onaangepast. En bij voorkeur een beetje gek. Dat is het beeld dat bij veel mensen heerst. Zowel Vincent als Edvard worden dan vaak als voorbeeld genoemd. Bij beiden wordt dat kunstenaarsimago gevoed door hun turbulente liefdesleven en ‘psychische’ gezondheid.
 
“Sterke emoties schilderen, alleen maar door rechtstreeks naar de natuur te werken – gloeiend van hartstocht – hels vuur van de ziel – is uiterst belastend voor het zenuwstelsel. Vincent is daar een voorbeeld van (ik ten dele).”
Edvard Munch, c. 1908 
 
De moeizame zoektocht in het leven en de volledige overgave aan de kunst, het bleef niet zonder gevolgen. Vincent pleegde zelfmoord in 1890, op 37-jarige leeftijd. Edvard leidde een teruggetrokken bestaan tot aan zijn dood in 1944.
 
Edvard Munch en Vincent Van Gogh zijn uitgegroeid tot legenden. Hun kunstwerken zijn heel toegankelijk maar tegelijkertijd ook zo complex en diep menselijk.
Ze raken hart én hoofd.
Hun schilderijen zijn tot onze belangrijkste culturele iconen gaan behoren.
Kunst en leven waren voor hen onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Taal én beeld hielpen hen om het mysterie van het bestaan te doorgronden.
 
Kunst moest echt en oprecht zijn, vonden zij. Alleen dan had het een toekomst.
 

 

Mieke Baeten

 

Share this