Academie voor Beeldende Kunsten Mol

Kunst nieuws

Yayoi Kusama: Stippen en Pompoenen tot in de Eeuwigheid!

Kunst nieuws - 6 uur 19 min ago

Vandaag wordt de Japanse kunstenaar Yayoi Kusama 90 jaar. Dankzij de opkomst van Instagram groeide ze de afgelopen jaren uit tot één van de meest populaire kunstenaars van deze tijd. Haar kleurrijke ‘infinity rooms’ zijn de ideale plek voor een foto op social media. Likes verzekerd! Na een leven vol trauma’s en zelfmoordpogingen, lijkt Kusama op haar 90e eindelijk bevrijd!

Kusama kende een moeilijke jeugd. Haar ouders zagen niets in een toekomst als kunstenaar en verscheurde haar tekeningen nog voor ze af waren. Volgens Japanse traditie, trouwde ze met een man die haar ouders uitkozen. Mede omdat hij haar niet trouw was, leverde het Kusama een jeugdtrauma en een levenslange aversie tegen sex op.

Ontsnappen aan Japan
Aangemoedigd door een briefwisseling met Georgia O’Keeffe besloot Kusama Japan te ontvluchten. Ze verhuisde naar New York, waar in de jaren 60 het middelpunt van de kunstwereld lag. Hoewel ze hier de vrijheid vond om haar eigen werk te creëeren, doemde het volgende probleem op. Was New York wel klaar voor een succesvolle vrouwelijke kunstenaar?

Kusama werkte met netten die ze strak om voorwerpen bond. Een stoel met een net kreeg allemaal fallus-achtige vormen en daarmee een seksuele connotatie. Ze maakte ook schilderijen met net-achtige structuren. Deze ‘infinity net’-schilderijen sloten goed aan bij het heersende abstract expressionisme van deze tijd.

In de jaren 60 werkte ze voor het eerst met de kenmerkende stippen. Ze bedekte voorwerpen, maar ook haar eigen lichaam met ‘polka dots’. De herhaling van dezelfde vorm die steeds toch weer iets anders was, intrigeerde haar. Ze werkte dit verder uit door een kamer vol spiegels te maken, zodat het leek alsof de vormen en stippen tot in de eeuwigheid doorliepen.

Gestolen ideeën
Haar werk werd goed besproken door onder andere Donald Judd, maar commercieel had Kusama nog weinig succes. Ondertussen werden andere kunstenaars ‘geïnspireerd’ door haar werk. Claes Oldenburg zag haar fallus-stoel en ging zachte beelden maken waarmee hij wereldberoemd werd. Warhol gebruikte het idee van herhaling in zijn koeienbehang. Toen Lucas Samaras ook kamers vol spiegels begon te maken, werd het Kusama te veel. Ze wierp zich van een gebouw.

Hoewel ze de val overleefde, bleven er jaren volgen met moeilijkheden. Ze begon zich toe te leggen op performances waarmee ze vrede promootte. Ze ging hiervoor naakt vol met stippen de publieke ruimte in: Central park, Times Square, overal waar veel mensen waren. Het viel slecht in Japan, waar veel aanstoot werd genomen aan naakt. Haar familie kreeg het hierdoor zwaar te verduren en Kusama ondernam een tweede zelfmoordpoging.

Succes
Ze liet zich vervolgens opnemen in een kliniek, die werkte met kunsttherapie en kwam er helemaal bovenop. In 1993 werd ze de eerste Japanse artiest die solo werd getoond bij de Biennale van Venetië. Ze creëerde hier de eerste echte ‘infinity room’ en dat werd een groot succes. Het zorgde ervoor dat ze sindsdien talloze infinity rooms heeft gemaakt op verschillende plekken in de wereld. De afgelopen jaren zijn Kusama-tentoonstellingen steevast grote publiekstrekkers. Haar infinity rooms zijn zeer fotogeniek en worden veel gedeeld op sociale media.

Nu is Kusama 90 jaar en dat wordt wereldwijd gevierd. Liefhebbers van Kusama’s werk kunnen de komende weken genieten van een verzameling van haar belangrijkste werken in Museum Voorlinden in Wassenaar. Museum Boijmans van Beuningen heeft een Infinity room in de vaste collectie en ook deze is nog te bezoeken totdat het museum sluit voor verbouwing.

In 2019 staat //Vensters vaker stil bij vrouwen in de kunst. Lees ook onze andere recente artikelen:
Jenny Saville’s Vrouwen: Schoonheid of Anti-Schoonheid
Door Misbruik Getekend: Schilderijen van Artemisia Gentileschi

Categorieën: Kunst nieuws

Kunst als PR-stunt van de Bourgondiërs!

Kunst nieuws - di, 19/03/2019 - 14:02

Bart van Loo beschrijft in zijn boek ‘de Bourgondiërs’ hoe het kleine Bourgondië uitgroeide tot een grote Europese macht. De Bourgondiërs gebruikten hiervoor een slimme PR-strategie met dure kunstwerken en grootse banketten. Zo dwongen ze het respect af dat bij grote heersers hoort. Wapens deden de rest! Hoe kan kunst helpen om macht te vergaren?

Het Bourgondische rijk ontstond eigenlijk ‘per toeval’. Koning Jan II van Frankrijk schonk het gebied aan zijn jongste zoon Filips de Stoute als dank voor zijn hulp in de oorlog tegen de Engelsen. Het hertogdom Bourgondië kwam zo los van Frankrijk dat door erfopvolging gewoon bij Jan’s oudste zoon Karel V terecht kwam. Door slimme huwelijkspolitiek wisten Filips de Stoute en zijn nakomelingen Bourgondië uit te breiden tot een rijk dat strekte van Nederland tot aan de Alpen.

‘Scilders’
De Bourgondische Hertogen brachten zo de Nederlandse en Vlaamse gebieden onder een centraal bestuur. Een belangrijke strategie van de Bourgondiërs bij de uitbreiding van hun macht, was het maken van indruk bij de bevolking. Door extravagante diners, grote parades door de steden en luxe kunstwerken leken de Bourgondiërs (invloed)rijker dan ze eigenlijk waren. Vooral de luxe banketten maakten veel indruk. Hierdoor wordt een levensgenieter in het Nederlands nog altijd ‘een Bourgondiër’ genoemd.

De Bourgondische PR-machine had daarom de beste vakmannen uit het land nodig. Er waren daarom talloze ‘scilders’ in dienst om de mooiste versieringen te maken voor de Bourgondiërs. Dit waren geen kunstenaars zoals we nu kennen, maar vaklieden die naast schilderijen ook versieringen aanbrachten op kleding, meubels en wapentuig. Bart van Loo vertelt: ‘Iemand als Jan van Eyck werkte ook mee aan de decors van banketten en schilderde ontelbare wapenschilden.’ Het woord ‘scilder’ is afgeleid van het Nederlandse woord ‘scild’ of schild, omdat het verfraaien van schilden en ander militair materiaal tot de belangrijkste taken van de schilder behoorde.

Hofkunstenaars
Filips de Stoute trouwde met Margaretha, de dochter en enige nakomeling van de Vlaamse graaf Lodewijk van Male. Op deze manier wist Filips zijn hertogdom uit te breiden met Vlaanderen. In de 14e eeuw was Vlaanderen een van de meest welvarende gebieden van Europa. Voor het verfraaien van zijn paleis en hofhouding liet hij zich sindsdien met name bedienen van Vlaamse en Nederlandse kunstenaars.

Deze Hollandse kunstenaars waartoe ook Jan Maelwael behoorde, werkte exclusief voor de hertog. Een goed voorbeeld is Claus Sluter, die voor het klooster van Champmol beelden maakte (zie o.a. het praalgraf boven dit bericht). Bart van Loo: ‘Hij voert alleen de opdracht uit van de hertog: maak een praalgraf, maak een portaal en dit en dat moet erin zitten. Zijn naam zouden we niet eens kennen zonder de Bourgondische boekhouding’. Toch hebben we Bart van Loo nodig om Sluter weer te herinneren, want zijn werk is vrijwel vergeten.

Bourgondiërs
Hoewel de Bourgondische hertogen steeds meer terreinwinst boeken, valt het in toom houden van de gebieden vaak niet mee. De opstandige burgerij van Vlaanderen moet niets van de bemoeienis van de hertogen hebben en komt vaak in opstand. De Bourgondiërs worden daardoor gedwongen om met harde militaire kracht in te grijpen. Het kat-en-muis spel doet soms wat denken aan de verhouding tussen Nederland en Europa, al zal Juncker hier natuurlijk niet snel met een leger voor de deur staan!

Filips de Goede probeerde de banden tussen de stedelijke en adelijke elite ook op andere manieren te verstevigen en gebruikte hiervoor de kunst. Bart van Loo vertelt: ‘Dus mocht zijn hofschilder Jan van Eyck ook werken voor een burger als Joos Vijd.’ Ook latere kunstenaars zoals Rogier van der Weyden en Hugo van der Goes hebben naast de hertog ook burgers als opdrachtgevers. ‘Rogier van der Weyden werkt nog meer dan Van Eyck in een atelier, met veel medewerkers, een beetje zoals Rubens later.’

Bart van Loo is een rasverteller die de Bourgondische hertogen echt tot leven wekt. Het dikke boek is zeer toegankelijk en met humor geschreven. De nukkige karaktertrekken van de hertogen spatten van de pagina’s. Door dit soort nukken overspeelt de laatste Bourgondische hertog, Karel de Stoute, zijn hand en komt het hertogdom bij de Habsburgers terecht in het Heilige Roomse Rijk. De beeldende beschrijvingen van de afgang van de Bourgondiërs behoren tot de mooiste stukken van het boek. ‘de Bourgondiërs’ is zo een plezierig geschiedenisles met Bart van Loo als enthousiasmerende leraar.

Categorieën: Kunst nieuws

Dit zijn de Hoogtepunten van Tefaf 2019!

Kunst nieuws - vr, 15/03/2019 - 14:32

De 32e editie van The European Fine Art Fair (Tefaf) staat op het punt te beginnen. Privéjets zijn daarom weer massaal onderweg naar Maastricht en het eerste werk is zelfs al verkocht! 279 verkopers hebben hun beste werken meegenomen naar Tefaf. Wat zijn de mooiste werken? //Vensters zet de hoogtepunten van 2019 op een rijtje!

Altijd al eens willen weten hoe Amsterdam er in de 16e eeuw uit heeft gezien? Bij Daniel Crouch Rare Books is nu de eerste kaart van de stad uit 1544 te koop. Bezoekers kunnen bovendien een virtueel bezoek brengen aan de stad, dankzij een virtual reality ervaring van de kaart met de Oculus Rift. Een bezoekje duurt ongeveer drie minuten. Het is de eerste keer dat virtual reality wordt gebruikt bij Tefaf!

Een tweede nieuwtje is dat oud-directeur van het Rijksmuseum Wim Pijbes dit jaar aangesteld is als opperkeurmeester. Ieder werk dat wordt getoond tijdens Tefaf is vooraf uitgebreid gekeurd door zijn team om de kwaliteit van de getoonde werken te bewaken.

Niet-Westerse Kunst
Tussen de hoogtepunten van dit jaar bevinden zich opvallend veel prachtige werken die niet uit Europa komen. Een Chinese Boeddha uit de 12e eeuw is voor 1,3 miljoen euro te koop bij Gregg Baker. Uit Mexico komt een Venus-beeld van het Chupícuaro volk dat ongeveer 800 duizend euro moet opleveren bij Martin Doustar. Schitterend is ook een masker uit Congo die via een Belgische verzamelaar nu wordt aangeboden in Maastricht (Didier Claes).

Toen koning George IV werd gekroond in 1821 stonden er bij het banket vergulde zilveren schalen op tafel. John Flaxman ontwierp deze schitterende schalen en gebruikte de Griekse mythologie als inspiratiebron. Bij Koopman Rare Art is zo’n vergulde schaal te zien waarop Apollo met de zonnewagen staat afgebeeld. Voor ongeveer 5 miljoen euro kunt u zich de nieuwe eigenaar noemen!

Schilderijen
Nog voor de echte start van de beurs is het schilderij ‘Femme Nue Couchée (Gabrielle)’ van Pierre-Auguste Renoir al verkocht voor ± 10 miljoen euro. Bij de stand van Richard Green staan vader en zoon Camille en Lucien Pissarro centraal: er worden meerdere van hun werken verkocht.

In de categorie oude kunst behoort een 17e eeuws stilleven dat recent werd toegeschreven aan de Italiaan Bartolomeo Cavarozzi tot de hoogtepunten (Robilant + Voena). Het doek moet rond 1 miljoen euro opbrengen. Ook zijn er meerdere werken te koop uit de Spaanse barok, met onder meer een schilderij van Maria met kind van Francisco de Zurbaran.

Randprogramma
Natuurlijk zijn er ook weer veel kunstwerken van Nederlandse kunstschilders te koop op de Tefaf. Een mooi landschap van Jacob van Ruijsdael, een stilleven van Pieter Claesz of portretten van Govert Flinck en Jan Lievens. Er is voor ieder wat wils!

Bezoekers van Tefaf 2019 worden ook getrakteerd op 23 werken uit de Staatliche Kunstsammlungen Dresden, die in een tijdelijke expositie te zien zijn. Hierbij is onder andere werk van Rembrandt naar Maastricht gekomen, niet om te verkopen, maar gewoon om de kunstliefhebbers nog wat verder te verwennen! Dus ook zonder dikke portemonnaie is een tripje naar Maastricht zeer de moeite waard.

Categorieën: Kunst nieuws

Vier Seizoenen David Hockney in het Van Gogh Museum

Kunst nieuws - di, 12/03/2019 - 13:43

Jarenlang woonde Hockney in Los Angeles waar het altijd zomer is. Bij terugkomst in Engeland ontdekte hij de schoonheid van de veranderende natuur. Met zijn voeten in de klei, kwast in de hand, trok David Hockney het Yorkshire land in. In het Van Gogh Museum is nu te zien hoe Hockney zich liet inspireren door de seizoenen!

Door de ogen van David Hockney ziet de wereld er kleurrijk uit. Wandelend door de Woldgate Woods in Yorkshire zijn de bomen paars, de bladeren geel, de grond oranje en de lucht helder blauw. Het is prettig toeven in de vrolijke landschappen van Hockney!

Seizoenen
De natuur is ieder seizoen anders. De wind die de takken beroert, het licht dat steeds nieuwe schaduwen werpt en de groeiende blaadjes zorgen voor steeds een nieuwe ervaring van dezelfde plek. David Hockney schilderde dezelfde Woldgate Woods in de lente, de zomer, de herfst en de winter. Ieder jaargetijde levert een volledig anders schilderij op: lange schaduwen in de herfst, overwoekerde bospaden in de zomer.

De schilderijen van Hockney voelen natuurlijk, maar zijn zeer gestileerd. Soms lijken de doeken symmetrisch opgebouwd, maar bij beter kijken zijn ze het nooit. Hij speelt met het contrast en haalt allemaal trucjes uit. Zitten de bladeren vast aan de bomen? Of dwarrelen ze vrij in de lucht?

Van Gogh
In het Van Gogh Museum leidt iedere expositie tot een gedwongen vergelijking met Van Gogh, maar eigenlijk is the Joy of Nature gewoon een Hockney-expositie. Hoewel beide kunstenaars zich door de natuur lieten inspireren, domineren de schilderijen van Hockney de ruimtes. De werken zijn groter, feller, indrukwekkender. De paar schilderijen van Van Gogh steken bleekjes af bij dit geweld. Wat zijn ze klein… En wat schilderde Van Gogh eigenlijk pietluttig gedetailleerd.

Neem dan de overweldigende natuurbeleving van David Hockney: Vette kleurvlakken, gigantische doeken en felle kleuren. Van een echte vergelijking met Van Gogh is geen sprake, ondanks dat er tussendoor inderdaad wat werken van de Nederlander zijn opgehangen. Is dat erg? Nee, helemaal niet, de natuur van Hockney is overweldigend en razend interessant. Alsof hij het landschap intenser beleeft.

David Hockney

Moderne Technieken
Hockney is gefascineerd door de natuur en legt dit vast met alles wat hij voor handen heeft. In de tentoonstelling zijn te zien: olieverf schilderijen, multi-paneel schilderijen, aquarellen, tekeningen, video werken en iPad tekeningen. Hockney is ondertussen 81-jaar, maar zijn speelsheid spreekt uit zijn iPad tekeningen. Als een klein jongetje dat voor het eerst door een bos rent en niet weet waar hij kijken moeten. Op de iPad tekeningen is wat gekras een struik, een streepje een regendruppel, een rondje een bloem. Toch voelen deze moderne schetsen niet wezenlijk anders dan zijn schilderijen. Ze zijn kundig opgebouwd: iedere streep lijkt raak.

Een onverwacht hoogtepunt in de tentoonstelling is een video-werk. Hockney reed met een auto waarop 9 camera’s waren gemonteerd door een bosweggetje. De beelden vormen een collage waarop de natuur langzaam aan je voorbij trekt. Hockney reed dezelfde weg in de lente, zomer, herfst en winter. Opeens komt alles samen: stijl, kleur en symmetrie. En dan blijkt: Hockney’s werken zijn niet overdreven, de natuur is echt zo overweldigend!

Categorieën: Kunst nieuws

Jenny Saville’s Vrouwen: Schoonheid of Anti-Schoonheid?

Kunst nieuws - vr, 08/03/2019 - 11:14

Sinds kort is Jenny Saville de duurste levende vrouwelijke kunstenaar. Saville schildert naar eigen zeggen: anti-schoonheid. Haar metershoge doeken tonen geen geïdealiseerd beeld van slanke vrouwen, maar juist obese vrouwen en hun voluptueuze lichamen! Vandaag op Internationale Vrouwendag kijken we naar het vrouwenlichaam in de meest rauwe vorm.

Op de veiling waarin Banksy de kunstwereld schokte met zijn zelf-destructieve schilderij, gebeurde nog iets bijzonders: Jenny Saville verbrak het veilingrecord voor levende vrouwelijke kunstenaars! Haar werk ‘Propped’ uit 1992 bracht ruim 11 miljoen euro op. Saville schilderde deze gezette naakte vrouw nadat ze tijdens haar studie een tijdje een Cincinnati in de Verenigde Staten verbleef. Ze raakte hier gefascineerd door obese vrouwen in winkelcentra.

Rauwe Schoonheid
De schilderijen van Jenny Saville rekenen af met honderden jaren kunstgeschiedenis waarin het vrouwelijk lichaam als lustobject werd afgebeeld. Saville toont het lichaam zoals het is. Ze zoomt in op lichaamsdelen die vaak niet aantrekkelijk worden gevonden of kiest een perspectief dat niet flatteus is. En dat allemaal op een gigantisch formaat. De schilderijen van Saville kunnen 2 meter hoog zijn.

In de jaren 90 maakte ze bijvoorbeeld de serie Plan waarin ze obese vrouwen afbeeldt met op hun lichaam zwarte lijnen. Het lijkt op de tekeningen die artsen op het lichaam maken voor een operatie. Ze verwijst hiermee naar plastische chirurgie. Saville zoekt in deze schilderijen naar de maakbaarheid van het lichaam en trekt schoonheidsidealen in twijfel.

Moeilijke thema’s
Saville’s grote schilderijen zijn confronterend. Rond de eeuwwisseling maakte ze een serie over transgenders, waarin de geslachtsdelen prominent op de voorgrond staan. Ze laat zien dat gender niet hetzelfde is als geslacht. Ook maakt Jenny Saville meerdere series over geweld en verminkte lichamen, waarmee ze de kwetsbaarheid van ons lichaam laat zien.

Sinds Saville kinderen kreeg, speelt moederschap een steeds belangrijkere rol in haar werk. In de serie The Mothers kijkt ze nadrukkelijk naar de Renaissancekunst. Ze geeft een moderne draai aan katholieke Maria met kind schilderijen en laat zo zien dat deze thema’s universeel zijn. Ze is gefascineerd dat er nieuwe lichamen voortkomen uit haar eigen lichaam. Ze laat zien dat haar creativiteit en kunstenaarsleven juist een nieuwe boost kregen door het krijgen van kinderen. Hiermee gaat ze in tegen vooroordelen waarin het moederschap juist als belemmering of afleiding wordt gezien.

Kunstgeschiedenis
Nu het commerciële succes van Jenny Saville groeit, spiegelt ze zich nadrukkelijk aan de kunstgeschiedenis. De pieta van Michelangelo, kubistische schilderijen van Picsasso (serie Fates) maar ook schilderijen van Franse helden als Ingres of Renoir dienen als voorbeeld voor moderne naakten. Haar werken komen duidelijk voort uit een lange traditie van naaktschilderijen.

Jenny Saville’s schilderijen laten zien dat schoonheid niet het nastreven van idealen is, maar  dat schoonheid zit in de puurheid van de mens. Haar term anti-schoonheid voelt daarom een beetje achterhaald. Er zijn veel mensen die juist in het werk van Saville schoonheid vinden! Zo bleek ook vorige week tijdens de veiling voor hedendaagse kunst van Sotheby’s. Opnieuw ging een schilderij van Saville voor 6 miljoen euro naar een nieuwe eigenaar.

Categorieën: Kunst nieuws

Kunstkalender Maart 2019 – Van Gogh, Hockney & Tintoretto

Kunst nieuws - vr, 01/03/2019 - 10:00

Deze maand opent in het Van Gogh Museum de spectaculaire expositie Hockney – Van Gogh: the Joy of Nature. Ook komt deze maand een nieuwe kunstfilm over Tintoretto in de bioscoop. //Vensters zet voor u de hoogtepunten van maart op een rijtje. 

Iedere maand brengt //Vensters kunstmagazine een overzicht van de hoogtepunten uit de kunstwereld. Laat je meenemen op reis langs tentoonstellingen, televisieprogramma’s en het internet.

//Vensters’ keuze uit de tentoonstellingen die openen deze maand:

Hockney – Van Gogh: Joy of Nature
Vanaf 1 maart 2019 in het Van Gogh Museum, Amsterdam
Nooit eerder werden de raakvlakken tussen David Hockney en Vincent van Gogh zo groots en kleurrijk in beeld gebracht. De wereldberoemde Yorkshire-landschappen van David Hockney (1937) zijn kleurrijk en vormen een visueel spektakel. Voor het eerst zijn ze in Nederland te bewonderen. In de groots opgezette tentoonstelling Hockney – Van Gogh: The Joy of Nature wordt de onmiskenbare invloed van Vincent van Gogh (1853-1890) op de werken getoond. Hoogtepunt is het kolossale The Arrival of Spring in Woldgate, East Yorkshire in 2011 (twenty eleven), bestaande uit 32 onderdelen met een breedte van 9,75 en een hoogte van 3,66 meter. Ook schetsboeken, video’s, fotografische tekeningen en een twintigtal iPad-tekeningen op groot formaat zijn voor het eerst in Nederland.

De Münster Domschat
Vanaf 8 maart 2019 in het Catharijneconvent, Utrecht
Al eeuwenlang worden in de Dom van Münster oogverblindende rijkdommen bewaard. Deze schat heeft oorlogen, rampspoed en beeldenstormers overleefd en verlaat nu voor het eerst in de geschiedenis de schatkamer om in Museum Catharijneconvent te schitteren. Uit oude archieven weten we dat de Utrechtse Domkerk in middeleeuwen een vergelijkbare verzameling bezat. Net als de schat van Münster bestond de kern van de Utrechtse Domschat uit zeer kostbare relieken van belangrijke heiligen, gevat in zilver, goud en edelstenen. Tijdens de Reformatie in de zestiende eeuw werden deze heilige schatten vernield, vertrapt of versmolten. Slechts een zweem van de Utrechtse pracht en praal is bewaard gebleven.

Carel Visser: Genesis
Vanaf 16 maart 2019 in Museum Beelden aan Zee, Den Haag
Onder de titel Genesis organiseert museum Beelden aan Zee in het voorjaar van 2019 het eerste retrospectief over de in 2015 overleden beeldhouwer Carel Visser. Carel Visser (1928 – 2015) is zonder twijfel een van de belangrijkste Nederlandse beeldhouwers van de twintigste eeuw. Zijn werk is niet alleen ruim vertegenwoordigd in de belangrijkste museale collecties in Nederland maar ook daarbuiten zoals in de collecties van Tate en het MoMA. De tentoonstelling geeft een evenwichtig overzicht van het werk dat Visser over een periode van meer dan 60 jaar heeft gemaakt. Daarbij staan de sculpturen centraal maar er wordt ook ruim aandacht besteed aan zijn tekeningen, collages, grafiek, gebruiksvoorwerpen en sieraden, als onderling nauw samenhangende bestanddelen van zijn oeuvre.

Aanraders op TV en in de bioscoop komende maand:

Ancient Megastructures
Iedere zaterdag om 19h00 op National Geographic Channel
Deze zesdelige serie onderzoekt hoe men eeuwen geleden ’s werelds meest indrukwekkende constructies bouwde. Architecten, ingenieurs en historici onthullen de bouwmaterialen, strategieën en revolutionaire bouwtechnieken die werden gehanteerd om de bouw van deze tijdloze monumenten tot stand te brengen. Aan bod komen onder andere de historische stad Petra in Jordanië, de Incastad Machu Picchu in Peru en de reusachtige Cambodjaanse tempel Angkor Wat.

Tintoretto: A Rebel in Venice
Vanaf 28 maart in de bioscoop
Met de bijzondere deelname van Peter Greenaway, viert een nieuwe en spannende bioscoopproductie het 500-jarige verjaardag van de laatste grote meester van de Italiaanse renaissance. Het verkent de rivaliteit tussen de belangrijkste Venetiaanse kunstenaars van de zestiende eeuw: Tintoretto, Titian en Veronese. We ontdekken Venetië door Tintoretto’s leven en canvassen. Terwijl het verhaal verteld wordt, beginnen we te begrijpen hoe de plaag de stad Venetië en haar kunst beïnvloed heeft. Een fantastische reis door het Venetiaanse leven en kunst door Tintoretto’s werk.

//Vensters leest graag bij collega-schrijvers om op de hoogte te blijven van het kunstnieuws en achtergronden. Dit waren de hoogtepunten van afgelopen maand:

Museumnacht 010
@ https://www.museumnacht010.nl/
Herontdekt de stad Rotterdam, elkaar en de nacht tijdens het weekend van 2 en 3 maart.

NRC: Meebiedend Boijmans dreef prijs van koninklijke Rubens met miljoenen op
@ https://www.nrc.nl/nieuws/2019/02/11/meebiedend-boijmans-dreef-prijs-van-koninklijke-rubens-met-miljoenen-op-a3653743
Museum Boijmans Van Beuningen bood mee op de Rubens-tekening die in New York werd geveild.

Sotheby’s: Stijn Huijts on Life at the Bonnefanten Museum [EN]
@ https://museumnetwork.sothebys.com/en/articles/stijn-huijts-on-life-at-the-bonnefantenmuseum?locale=en
Sotheby’s Museum Network besteedt aandacht aan het gedurfde leiderschap van Stijn Huijts in het Bonnefantenmuseum.

Maart 2019
3-5 maart: Carnaval
8 maart: Internationale Vrouwendag 
17 maart: St Patrick’s Day – katholieke feestdag
20 maart: Begin van de Lente
22 maart: Yayoi Kusama – 90 jaar oud
25 maart: Annunciatie – katholieke feestdag
29 maart: Brexit

 

Categorieën: Kunst nieuws

Schilderijen van Géricault om Geesteszieken te Genezen

Kunst nieuws - wo, 27/02/2019 - 10:03

Eeuwenlang werden mensen met geestesziekten behandeld als wilde dieren en vastgeketend om zichzelf en hun omgeving te beschermen. Eind 18e eeuw kwam hier in Parijs verandering in. De patiënten werden bevrijd van hun ketenen en er werd naar ze geluisterd: een psychologische aanpak als therapie. Theodore Géricault maakte een serie schilderijen waarop de patiënten staan afgebeeld. De doeken werden gebruikt in het onderwijs om leerlingen de ziekte beter te laten begrijpen! 

In de Salpêtrière Kliniek in Parijs werden in de 18e eeuw vrouwen opgevangen die geestelijke problemen hadden. Het ziekenhuis gaf onderdak aan nerveuze, manische en waanzinnige zieken en stond bekend om zijn progressieve methoden. In het ziekenhuis werd het vastbinden van patiënten verboden en geprobeerd door observatie en gesprekken de mentale gesteldheid van zieken te verbeteren.

Tony Robert-Fleury – Philippe Pinel bevrijdt geesteszieken van hun ketenen in la Salpêtrière

Philippe Pinel
Hoofdarts Philippe Pinel stond bekend als de man die het ketenen van psychiatrische patiënten afschafte. Pinel was hiermee een van de eerste voorvechters van de psychologische behandeling. Tegenwoordig wordt betwijfeld of Pinel het ketenen wel volledig verbood en is het bekend dat de Italiaan Vincenzo Chiarugi eerder al vrijheidsberoving van mentale zieken afschafte. Toch wordt juist Pinel vaak afgebeeld in de kunst als de vernieuwer van de psychiatrische behandelingen.

Étienne-Jean Georget was een van Pinel’s belangrijkste leerlingen, die ook in het Salpêtrière werkte. Georget verbeterde de classificatie van de geestelijke aandoeningen en vatte interesse op voor zogenaamde ‘monomanie’. Hiermee worden specifieke geestelijke afwijkingen bedoeld in een verder gezonde geest. Bekende voorbeelden zijn kleptomanen die stelen, en pyromanen die brandstichten. Georget beschreef “theomanie” (religieuze obsessies), “erotomanie” (sexuele obsessies), “demonomanie” (obsessies met het kwaad) en “homicide monomanie” (obsessie met moord).

Schilderijen van Géricault
Om de vormen van monomanie beter te kunnen herkennen, gaf Georget aan de Franse schilder Théodore Géricault de opdracht om 10 patiënten met vormen van de ziekte te beschrijven. Er zijn hiervan nog 5 schilderijen bekend: een kleptomaan, een gokverslaafde, een getraumatiseerde militair, een kinderlokker en een obsessieve jaloerse vrouw. Hoewel weinig over de opdracht bekend is, wordt algemeen aangenomen dat Georget de portretten gebruikte voor zijn onderwijs.

Theodore Géricault – Zelfportret

Géricault heeft in de portretten nadrukkelijk geprobeerd niet het uiterlijk van de patiënten realistisch weer te geven, maar vooral te focussen op de innerlijk strijd van de zieken. In navolging van Pinel probeerde Georget de patiënten te begrijpen zodat hij ze met therapieën kon helpen genezen. Mogelijk geloofde Georget ook in ‘fysiognomie’, een leer waarin gedacht werd dat mentale zieken te herkennen waren aan uiterlijke kenmerken. Georget schreef: “In het algemeen is het gezicht van een idioot vrij dom, zonder begrip; het gezicht van een manische patient is net zo geërgerd als zijn geest, vaak erg verkrampt”. 

Géricault moet de portretten dus hebben gemaakt met deze overtuiging in het achterhoofd. Dit verklaart de nogal verschrikte en lege blikken in sommige portretten. Géricault is zijn hele leven geïnteresseerd geweest in psychiatrische patiënten en bezocht meerdere klinieken tijdens zijn leven. In de latere jaren van zijn leven leed hij zelf ook aan ernstige depressies. Géricault maakte zijn laatste zelfportret in 1824. De ingevallen wangen en lege blik maken van hemzelf ook een patiënt. Helaas, was deze patiënt niet meer te helpen en overleed hij op 32 jarige leeftijd.

Categorieën: Kunst nieuws