Academie voor Beeldende Kunsten Mol

Kunst nieuws

Nederland’s Grootste Vergeten Beeldhouwer

Kunst nieuws - do, 10/01/2019 - 10:11

Voor het Rijksmuseum staat een eenzame discuswerper. Geconcentreerd staart hij in de verte, klaar voor zijn worp. Miljoenen mensen komen jaarlijks langs dit bronzen beeld. Maar wie ziet de discuswerper nog staan? Wie weet nog wie dit beeld ooit maakte? 

Mathieu Kessels – Discuswerper

In 1819 organiseerde de beroemde Italiaanse beeldhouwer Antonio Canova een concours voor beeldhouwers. Op dit moment werkte de jonge Nederlander Mathieu Kessels in het atelier van de Deense beeldhouwer Bertel Thorvaldsen. Kessels besloot mee te doen. Zijn beeld van de Heilige Sebastiaan won het prestigieuze concours en Kessels was hierdoor in een klap een beroemde beeldhouwer.

Neoclassicisme
Antonio Canova en Bertel Thorvaldson waren rond 1800 de belangrijkste Europese beeldhouwers. Ze maakten beelden in de classicistische traditie, waarin onderwerpen uit de oudheid centraal stonden. Beide kunstenaars werkten in wit marmer en hielden atelier in Rome.

Mathieu Kessels kwam uit een gezin van ambachtslieden. Zijn vader maakte meubels en zijn broers waren architect en uurwerkmaker. Oorspronkelijk volgde Mathieu zelf een opleiding als zilversmid, maar hij wilde meer. Na een periode in Parijs, ging hij als leerling van Thorvaldsen werken.

Succes
Na het winnen van het Canova concours kon Kessels in 1820 een eigen atelier beginnen. Hij had nog steeds opdrachten via Thorvaldsen, maar haalde nu ook eigen werk binnen. Kessels’ opdrachtgevers kwamen uit heel Europa. Ook in Nederland werd zijn succes opgemerkt. Kessels kreeg de opdracht van Koning Willem I voor een beeld van Mars voor bij zijn paleis in Laken.

In 1829 werd Kessels leraar aan de kunstacademie van Rome (Accademia di San Luca) en in 1833 werd hij zelfs opgenomen bij de selecte groep kunstenaars in de academie van de paus (Virtuosi al Pantheon). Kessels was vertrokken naar Rome om het vak te leren, maar werd er dus zelf een succesvolle leraar en kwam nooit meer terug naar Nederland.

Brussel
Kessels accepteerde nog wel een positie als professor aan de kunstacademie van Brussel, maar zou deze uiteindelijk nooit invullen. Op 51-jarige leeftijd overleed Mathieu Kessels op 3 maart 1836 ten gevolgde van tbc. Hij stierf in de armen van zijn Bossche assistent Jean-Antoine van der Ven, die ook een van zijn belangrijkste navolgers was. Van der Ven en andere leerlingen maakten de lopende opdrachten na Kessels’ dood af onder toezicht van Thorvaldsen.

Alle beelden die Kessels achterliet na zijn dood werden gekocht door de Belgische overheid. Hierdoor is tegenwoordig de grootste collectie van Kessels’ werken (75 stuks) in handen van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel. In Nederland ging het snel bergafwaarts met de roem van Kessels. Het neoclassicisme raakte uit de mode en er zijn slechts enkele beelden in Nederlandse collecties te vinden. Zo komt het dat vrijwel niemand Kessels meer kent, ondanks zijn discuswerper bij het Rijksmuseum.

Categorieën: Kunst nieuws

Frans Hals was de Eerste Moderne Kunstenaar

Kunst nieuws - ma, 07/01/2019 - 10:00

Geroemd in zijn eigen tijd, verguisd in de eeuwen erna, maar herontdekt door de moderne kunstenaars. Frans Hals heeft altijd sterke reacties opgeroepen! In het Frans Hals Museum is nu te zien hoe moderne kunstenaars massaal naar Haarlem reisden om zijn ferme penseelstreek te bestuderen!

Het is met hedendaagse ogen bijna niet meer voor te stellen dat je Frans Hals’ werk niet mooi zou vinden. Toch pasten de schilderijen van Hals eeuwenlang niet bij de heersende mode. Aan de kunstacademies werden mythologische en bijbelse onderwerpen geschilderd in gelaagde composities. Als je losse penseelstreken kon zien, was dit een onvolkomenheid. De volkse types van Frans Hals en zijn ruwe penseelstreken hoorden hier dus absoluut niet in thuis.

Toen in 1850 de moderne kunstenaars de strijd aanbonden met de kunstacademies, werden de schilderijen van Frans Hals herontdekt. De Franse kunstcriticus Théophile Thoré-Bürger bezocht het Stedelijk Museum in Haarlem en beschreef enthousiast Hals’ werk. Hierdoor reisden kunstenaars uit Engeland, Duitsland en Frankrijk per stoomtrein of stoomboot naar Haarlem om Frans Hals te bestuderen.

Kopiëren
In de tentoonstelling Frans Hals en de Modernen is te zien welke kunstschilders het museum allemaal bezocht hebben. Dankzij het gastenboek van het museum is te achterhalen dat beroemde moderne kunstenaars als Edouard Manet, Gustave Courbet, John Singer Sargent, James McNeill Whistler en Vincent van Gogh in Haarlem zijn geweest. Ze bestudeerden de Nederlandse meester door zijn werk letterlijk te kopiëren.

In het Frans Hals Museum zijn de originele schilderijen van Hals nu opgehangen naast de kopieën van de moderne meesters. Soms schilderden ze exact het schilderij na, zoals Edouard Manet bij de Regentessen van het Oude Mannen Huis. Maar vaak maakten ze ook een kopie van slechts één van de karakters uit Frans Hals’ groepsportretten. Juist doordat de werken naast elkaar te zien zijn, is de bewondering van de moderne kunstenaars voor de ruwe penseelstreek van Hals goed te zien. In de kopieën zijn vaak nog bredere penseelstreken gebruikt, om dit effect te versterken.

Navolgen
In het tweede deel van de tentoonstelling is te zien hoe de moderne kunstenaars Frans Hals als inspiratiebron gebruikten voor hun eigen werk. Ronduit spectaculair is de zaal waarbij portretten van postbode Joseph Roulin en zijn vrouw Augustine Roulin van Vincent van Gogh zijn opgehangen tegenover twee portretten van Frans Hals. Hier is goed te zien hoe Van Gogh de composities van Frans Hals overnam. Deze vergelijking is mogelijk dankzij bruiklenen vanuit Amerika, waarin bovendien mooi het blauw-geel kleurgebruik van Van Gogh te zien is.

De zaal is exemplarisch voor de krachtige tentoonstelling die het Frans Hals Museum heeft neergezet. Het museum laat zien waar tentoonstellingen maken eigenlijk om gaat: kunst een verhaal laten vertellen. Deze ijzersterke tentoonstelling heeft alles in zich: sterke bruiklenen van over de hele wereld, de vertrouwde eigen collectie van het Frans Hals Museum, maar vooral het bijzondere verhaal van de herontdekking van Frans Hals door de moderne kunstenaars.

Categorieën: Kunst nieuws

Kunstkalender Januari 2019 – Rembrandt, Naakt & Vrijheid

Kunst nieuws - do, 03/01/2019 - 10:45

We beginnen 2019 met een aantal nieuw tentoonstellingen verspreid over heel Nederland. Ook op televisie is deze winter weer veel te beleven. //Vensters zet voor u de hoogtepunten van januari op een rijtje. 

Iedere maand brengt //Vensters kunstmagazine een overzicht van de hoogtepunten uit de kunstwereld. Laat je meenemen op reis langs tentoonstellingen, televisieprogramma’s en het internet.

//Vensters’ keuze uit de tentoonstellingen die openen deze maand:

Vrijheid
Vanaf 19 januari 2019 in Museum de Fundatie, Zwolle
Op 19 januari 2019 opent in Museum de Fundatie in Zwolle de tentoonstelling Vrijheid – de vijftig Nederlandse kernkunstwerken vanaf 1968. Het is een ambitieus en tegelijk nogal ongebruikelijk project: op deze tentoonstelling laten we de vijftig ‘kernkunstwerken’ zien, de toonaangevende kunstwerken die de afgelopen vijftig jaar in Nederland zijn gemaakt. Vrijheid is nadrukkelijk subjectief, en wil zowel een uitnodiging tot discussie zijn als een liefdesverklaring aan de Nederlandse kunst. Daarmee is Vrijheid een niet te missen expositie voor iedereen die eindelijk eens alle Nederlandse topkunstwerken van de afgelopen vijftig jaar bij elkaar wil zien.

Maestro van Wittel
Vanaf 26 januari 2019 in Kunsthal Kade, Amersfoort 
Caspar Adriaensz. van Wittel (1653-1736), ofwel Gaspare Vanvitelli, werd geroemd en geëerd in zijn tweede vaderland Italië. Hij schilderde in de zeventiende en achttiende eeuw Rome, Napels en Venetië tot in de kleinste details en beïnvloedde beroemde Italiaanse schilders van stadsgezichten als Canaletto en Bellotto. Van Wittel werd geboren in Amersfoort, vertrok rond 1673 naar Italië, verwierf daar naam en faam en keerde niet meer terug naar zijn geboorteland. Tegenwoordig bevindt het overgrote deel van zijn oeuvre zich in Italiaanse, Engelse en Spaanse collecties. In Nederland bevinden zich slechts enkele tekeningen en één gouache: ‘Gezicht op Amersfoort’ in Museum Flehite. Met de tentoonstelling Maestro Van Wittel – Hollandse meester van het Italiaanse stadsgezicht eren Museum Flehite en Kunsthal KAdE van 26 januari tot en met 5 mei deze in Nederland vrijwel onbekende meester met een groot retrospectief. Het plaatst zijn omvangrijke oeuvre in de context van zijn Nederlandse leerperiode en zijn invloed op de latere Italiaanse vedutisten.

De Naakte Waarheid
Vanaf 27 januari 2019 in Rijksmuseum Twenthe, Enschede 
Wie zijn wij en hoe zijn we in zes eeuwen tijd geworden tot wie we zijn? Dat zijn de grote vragen achter de tentoonstelling De Naakte Waarheid met 100 topwerken uit zes eeuwen schilderen, beeldhouwen, fotograferen, tekenen en filmen. Van Anthonie van Dyck tot Andres Serrano en van Rembrandt tot Marlene Dumas. Een beeldende zoektocht naar onszelf met als metafoor de naakte mens. Deze tentoonstelling gaat over ons allemaal!

Rembrandt & het Mauritshuis
Vanaf 31 januari 2019 in het Mauritshuis, Den Haag
Sinds zijn overlijden, in 2019 precies 350 jaar geleden, blijft Rembrandt van Rijn de wereld fascineren met zijn kunst. Elke generatie ontdekt deze geniale schilder uit de Gouden Eeuw weer opnieuw. En elke generatie heeft zijn eigen favoriete ‘Rembrandts’, onderzoekt zijn schilderijen en ontdekt daarop weer nieuwe details en verhalen. De meer dan 300 werken die hij tijdens zijn leven vervaardigde, zijn verspreid over alle vooraanstaande internationale musea. Het Mauritshuis bezit één van de belangrijkste collecties schilderijen van Rembrandt van Rijn ter wereld. In het Rembrandtjaar 2019 toont het museum alle 18 schilderijen die ooit als ‘Rembrandt’ zijn verworven. Hieronder zijn absolute topstukken als De anatomische les van Dr. Nicolaes TulpSaul en David en zijn laatste Zelfportret uit 1669. Maar er zijn ook vraagtekens rondom de toeschrijving van twee portretten. En vijf schilderijen in de collectie worden tegenwoordig niét meer erkend als vervaardigd door de grote meester. Aan het eind van het Rembrandt-jaar presenteert het Mauritshuis de eerste grote, internationale tentoonstelling over het werk van één van Rembrandts beste leerlingen: Nicolaes Maes.

Aanraders op TV en in de bioscoop komende maand:

Het Geheim van de Meester (AVROTROS)
Vanaf dinsdag 8 januari wekelijks om 21h15 op NPO2
Van de basiliek van Santa Maria Maggiore in Rome naar het Brugge van Van Eyck en een schilderachtige zonsopkomst op een Engelse klif. Het geheim van de Meester belooft een ware ontdekkingstocht door bijna zes eeuwen Hollandse schilderkunst te worden. Kriskras door de tijd én Europa gaat het team onder leiding van Jasper Krabbé acht nieuwe reconstructieve uitdagingen aan. Om tot perfecte historisch verantwoorde materialen en levensverhalen te komen, stookt het team houtvuurtjes, wordt opzettelijk een kunstwerk beschadigd, worden stenen vermalen en gif gemengd. En wat doe je als blijkt dat een van de kunstenaars misschien wel een fout verleden heeft?

Hier zijn de Van Rossems (NTR)
Vanaf dinsdag 22 januari om 20h25 op NPO2
De Van Rossems zijn terug! Vanaf 22 januari schitteren zij in de volgende steden: Almere, Zwolle, Düsseldorf, Breda, Alkmaar en Luik. Maarten bekijkt deze steden vanuit zijn specialiteit, geschiedenis, Sis als kunsthistorica en Vincent als kenner van architectuur. Ze doen dat zoals alleen zij dat kunnen: met veel kennis, zonder enige opsmuk en met gevoel voor humor.

Project Rembrandt (NTR)
Vanaf zondag 27 januari wekelijks om 21h20 op NPO1
In het nieuwe programma Project Rembrandt, gepresenteerd door Annechien Steenhuizen, wordt in acht afleveringen op zoek gegaan naar de meest getalenteerde kunstschilder van Nederland. Uit 50 kandidaten worden 10 gepassioneerde talenten gekozen die zich in een half jaar tijd het oude ambacht van kunstschilder meester proberen te maken. Iedere aflevering voeren de deelnemers nieuwe opdrachten uit, en treden op die manier in de voetsporen van de leerlingen van Rembrandt. Hierbij worden ze gecoacht door bevlogen docenten, kunstenares Iris Frederix en ontwerper & docent Jaap Godrie, die ieder vijf deelnemers onder hun hoede nemen.

//Vensters leest graag bij collega-schrijvers om op de hoogte te blijven van het kunstnieuws en achtergronden. Dit waren de hoogtepunten van afgelopen maand:

Frieze: Directors’ Choice – Pick One Significant Work by a Woman Artist From Your Collection [EN]
https://frieze.com/article/directors-choice-pick-one-significant-work-woman-artist-your-collection
Twintig museumdirecteuren kiezen een belangrijk werk van vrouwelijk kunstenaar uit hun museum.

Digitale Kunstkrant: Rijksmuseum best bezochte museum van 2018
https://www.digitalekunstkrant.nl/rijksmuseum-best-bezochte-museum-van-2018/
De digitale kunstkrant heeft de bezoekersaantallen van 2018 op een rijtje gezet.

Banksy: Nieuwjaarsboodschap
https://www.instagram.com/p/BrkqwhnlNjR/
De kerst-groet van Banksy heeft een duidelijke boodschap: hoe gaan we om met onze wereld?

Januari 2019
1 januari: Nieuwjaarsdag – nationale feestdag
3 januari: de Besnijdenis van Jezus – katholieke feestdag
6 januari: Drie Koningen – katholieke feestdag
13 januari: de Doop van Jezus – katholieke feestdag
23 januari: Edvard Munch – 75 jaar geleden overleden

 

Categorieën: Kunst nieuws

Kunstjaar 2019: Jaar van Rembandt

Kunst nieuws - di, 01/01/2019 - 11:00

//Vensters wenst u een gelukkig, gezond en kunstzinnig 2019! Traditiegetrouw zetten wij op nieuwjaarsdag voor u de hoogtepunten van komend museumjaar op een rij. Wat heeft 2019 op kunstgebied te brengen? 

In 2019 viert Nederland het Rembrandt-jaar omdat het precies 350 jaar geleden is dat Rembrandt van Rijn overleed. Het Fries Museum is dit jaar als eerste afgetrapt met een tentoonstelling over Rembrandt en zijn vrouw Saskia, die nu al te zien is. Later dit jaar volgen de andere Nederlandse musea. Het Rijksmuseum toont in het voorjaar alle Rembrandts uit de eigen collectie en in het najaar staat de blockbuster Rembrandt-Velazquez geprogrammeerd in samenwerking met het Prado. Na een jarenlange verbouwing heropent Museum de Lakenhal in Leiden dit jaar weer. In het najaar brengen ze een langverwachte tentoonstelling over Rembrandt’s jonge jaren.

Jubilea en herdenkingen
Terwijl Nederland het Rembrandt-jaar viert, staat Bruegel centraal in Vlaanderen. In 2019 is het 450 jaar geleden dat hij overleed. Helaas is het Vlaamse programma minder spectaculair. Naast heel veel exposities over tijdgenoten en door Bruegel geïnspireerde kunstenaars, lijkt een prenten-tentoonstelling in de koninklijke bibliotheek de enige tentoonstelling waar Jan Bruegel daadwerkelijk te zien is.

In buitenland is er daarnaast veel aandacht voor Leonardo da Vinci (500 jaar geleden overleden), Pierre Auguste Renoir (100 jaar geleden overleden) en het Bauhaus (100 jaar gelden opgericht). Museum Boijmans biedt daarom in 2019 als laatste tentoonstelling voor de grote verbouwing een overzicht van de Bauhaus-kunst. In Weimar zal in 2019 een nieuw Bauhaus-museum geopend worden. Het hoogtepunt van het Da Vinci-jaar zal in het najaar de grote tentoonstelling in het Louvre zijn waarin zoveel mogelijk schilderijen en tekeningen worden samengebracht.

Hoogtepunten in Nederland
Naast de vele Rembrandt-tentoonstellingen zijn er in 2019 nog veel meer interessante expo’s gepland. Zo opent dit voorjaar in het Van Gogh Museum Hockney-Van Gogh, waarin David Hockney’s felgekleurde landschappen worden vergeleken met de Nederlandse meester. In het voorjaar is er veel aandacht voor moderne en hedendaagse kunst: Richard Long (de Pont, Kröller-Müller Museum), Pietro Manzoni (Stedelijk Museum Schiedam) en Erwin Olaf (60 jaar! Gemeentemuseum). In de zomer is er een grote tentoonstelling met moderne beeldhouwkunst in het Kröller-Müller Museum en zijn de Italiaanse modernisten te zien in het Drents Museum.

Traditioneel gezien ligt het hoogtepunt op kunstgebied in het najaar. Het Gemeentemuseum heeft een grote tentoonstelling over Monet en zijn tuin in Giverny op het programma. In het Prinsenhof is de eerste grote overzichtstentoonstelling van Pieter de Hoogh te zien (het museum ontving hiervoor de Türing toekenning). Andere najaarsexposities om naar uit te kijken: Van Gogh’s Intimate Circle (Noordbrabants Museum), Nike de St Phalle (Museum Beelden aan Zee) en Chagall, Picasso en Mondriaan (Stedelijk Museum).

Op museumgebied zijn er ook wat (her)openingen te melden. Het Lisser Art Museum met de privécollectie van supermarkteigenaar Jan van den Broek is de afgelopen maanden al aan het proefdraaien. Maar vanaf februari gaat het museum definitief enkele dagen per week open. Je bezoekt het museum met je smartphone in de hand en wordt uitgedaagd vijf werken uitgebreid te onderzoeken. Daarnaast zal ergens in het najaar vermoedelijk het Street Art Museum openen in de NDSM-loods in Amsterdam-Noord. In Berlijn gaat eindelijk het langverwachte Humboldt Forum open. In dit nagebouwde slot op het museumeiland zullen de collecties niet-Westerse kunst worden tentoongesteld.

//Vensters – Jaar van de Vrouw
Na een zeer succesvol 2018 kijkt //Vensters uit naar 2019. Vorig jaar kondigden we al aan dat we onze serie “Kunstbijbel” zullen afsluiten. Maar we hadden er nog zoveel lol in dat we dit hebben uitgesteld tot 2019. Met Pasen zullen we definitief de laatste artikelen in deze serie plaatsen en in april zullen we daarom extra aandacht besteden aan christelijke kunst. Onze zomerserie van 2019 zal in het teken staan van rivaliteit tussen kunstenaars en begint in juli.

Er wordt in de kunstwereld vaak geklaagd dat er te weinig vrouwelijke kunstenaars getoond worden en dat hun rol in de kunstgeschiedenis wordt geminimaliseerd. In een nieuwe maandelijkse serie gaat //Vensters in 2019 daarom op zoek naar de vrouwen die de kunstgeschiedenis bepaald hebben. Wie waren zij? Hopelijk zullen we ze hierna nooit meer tekort doen of vergeten.

Het belooft weer een mooi jaar te worden! Wilt u ook in 2019 geen bericht missen? Like ons dan ook op Facebook!

Verder lezen?
Kunstjaar 2018: Jaar van de Moderne Kunst
Kunstjaar 2017: Jaar van de Stijl
Kunstjaar 2016: Jaar van de Nederlandse Kunst
– Kunstjaar 2015: Jaar van Van Gogh
Kunstjaar 2014: Jaar van de Bezuinigingen
Kunstjaar 2013: Jaar van de Belofte
Kunstjaar 2012: Jaar van de Armoede

Categorieën: Kunst nieuws

Wat waren de beste tentoonstellingen van 2018?

Kunst nieuws - zo, 30/12/2018 - 11:27

In deze laatste dagen van 2018 kijken we terug op een prachtig kunstjaar. Wat waren de beste tentoonstelling van 2018? Wie was meest invloedrijke kunstenaar? En welke artikelen werden het meest gelezen? //Vensters zet voor u de hoogtepunten van 2018 op een rijtje!

2018 is opnieuw een bijzonder rijk kunstjaar geweest. Mede dankzij de toenemende kwaliteit van tentoonstellingen in regionale musea is er in Nederland steeds meer te genieten op kunstgebied. //Vensters beschreef afgelopen jaar 26 tentoonstellingen en stelde een top 5 samen van de beste Nederlandse tentoonstellingen. Het is opvallend hoe sterk de beeldhouwkunst hierin vertegenwoordigd is met drie van de vijf exposities.

De beste tentoonstelling van 2018 was Giacometti-Chadwick in museum de Fundatie. De indrukwekkende hoeveelheid beelden van Giacometti, de spannende combinatie van Chadwick en de gedegen opbouw van de tentoonstelling, maakte dit een feest. De expositie toont opnieuw dat de Fundatie consequent spannende en kwalitatieve tentoonstellingen programmeert. Giacometti en Chadwick is nog te bezoeken t/m 6 januari.

In de top 5 van beste tentoonstellingen vinden we op 2 de overweldigende overzichtstentoonstelling van Ossip Zadkine in Museum Beelden aan Zee. Voor nummer 3 spelen we een beetje vals, Frans Hals en de Modernen is nog niet gerecenseerd maar behoort zeker tot de top van 2018 (een verslag volgt snel!). Beide tentoonstellingen zijn nog te zien. Op vier en vijf staan publiekstrekkers uit het voorjaar: het Hyperrealisme en High Society. Leuk om te zien dat  kwaliteit samen gaat met het trekken van een groot publiek.

Meest invloedrijke kunstenaar: Banksy
De meest besproken kunstenaar van 2018 is ongetwijfeld Banksy, die wekenlang het middelpunt van gesprek was nadat hij een kunstwerk tijdens een veiling liet versnipperen. Het is knap hoe Banksy iedere paar jaar weer een stunt weet te verzinnen waarmee hij alle aandacht naar zich toetrekt.

Dankzij de publiciteitsstunt van Banksy zou je bijna vergeten dat tijdens dezelfde veiling ook het record voor de duurste levende vrouwelijke kunstenaar werd verbroken. Een werk van Jenny Saville leverde 11 miljoen euro op. Later in het jaar werd ook het record voor de duurste levende mannelijke kunstenaar verbroken door David Hockney: 90 miljoen euro.

Succesvol jaar voor //Vensters
Ook //Vensters kunstmagazine heeft een succesvol jaar achter de rug, waarin we 300.000 bezoekers mochten verwelkomen. Hiermee groeide ons bezoek met 50%. Het succes was mede te danken aan een geweldige zomerserie over kleur. Ook begonnen we in 2018 met een veel gelezen reeks artikelen over kunstwerken die in serie gemaakt worden. We danken u opnieuw voor uw vele bezoek en leuke reacties!

Meest gelezen artikelen van 2018
1. Wat is de Gulden Snede?
2. Dit zijn de hoogtepunten van Tefaf 2018!
3. Wie waren de apostelen van Jezus?
4. 16 Louvre-kunstwerken uit de videoclip van Beyoncé
5. 5 kunstwerken geïnspireerd op muziek

//Vensters wenst u een goede jaarwisseling en ziet u graag terug op 1 januari als we traditioneel vooruit kijken op het nieuwe kunstjaar. Ook zijn we benieuwd wat u de beste tentoonstelling vond van 2018. We lezen dat graag in de reactieruimte!

Categorieën: Kunst nieuws

Ode aan de Creativiteit: Miró en Basquiat in Parijs

Kunst nieuws - do, 27/12/2018 - 12:24

In vette verfstreken: een gezicht van een donkere man als een skelet. Het is de rauwe en indrukwekkende wereld van Jean-Michel Basquiat. Een museum verder: dunne lijnen, geometrische vormen van Joan Miró. Twee kunstenaars die met hun vrije aanpak grenzen verleggen. Wat als creativiteit onnavolgbaar overweldigend wordt? Dan zijn er gelukkig twee tentoonstelling in Parijs om het uit te leggen!

Parijs is in het najaar een feest voor de kunstliefhebber. Musea buitelen over elkaar heen om de bezoekers te lokken met grote namen in prachtige tentoonstellingen. De kwaliteit lijkt hierdoor jaarlijks hoger te worden. Traditiegetrouw doet //Vensters daarom verslag van het culturele hoogseizoen in de Franse hoofdstad. Dit jaar valt op dat er veel ruimte is gegeven aan expressieve kunstenaars zoals Joan Miró en Jean-Michel Basquiat.

Joan Miró
Een drieluik van drie blauwe doeken domineert de grote Miró tentoonstelling in het Grand Palais. Hoe kwam Miro tot deze explosie van kleur? Hoe moeten we deze kleurrijke werken begrijpen? Zelfs zonder precies te weten wat Miró wil zeggen, zijn de werken overdonderend. De blauwe Miró-hemel is een mooie plek.

Ik heb altijd een haat-liefde verhouding met Miró gehad. Zijn werk is minder toegankelijk dan surrealisten als Dali en Magritte, maar vaak gevoelsmatig enorm aantrekkelijk. Wat zat er verscholen in de geometrische vormen van Miró? In het Grand Palais is zijn kunstenaarscarrière stap voor stap te volgen: Miró als fauvist, Miró als expressionist, Miró als surrealist en Miró als schijnbaar abstracte kunstenaar. Langzaam word je zo meegetrokken in de wereld van Miró en zie je hoe zijn werken ontstaan.

In de films die tijdens de expositie worden getoond, vertelt Miró over zijn werkwijze. Hij vindt inspiratie in alles: een vlek op de grond van zijn atelier kan uitgroeien tot een werk. Hij ziet vrouwen en vogels in iedere geometrische vorm. Het is als een associatieve beeldtaal die je moet leren lezen. Dankzij de grote collectie in het Grand Palais krijg je hier uitgebreid de tijd voor.

Je begint zelf te associeren als je bij een werk van Miró staat. Deze rode bladvorm lijkt wel een oog, opeens zie ik overal ogen. Zijn het kleine beestjes die over een doek kruipen? Of zijn het de vele verschillende blikken op de wereld? In de werken van Miró bestaat geen goed en fout, alleen pure associatie.

Jean-Michel Basquiat – Slave Auction

Jean Michel Basquiat
Hoe snelle associaties ook gebruikt kunnen worden om een krachtige boodschap over te brengen, leren we van Jean Michel Basquiat. In de Fondation Louis Vuitton zijn 150 werken verzameld. Met een graffiti-achtige aanpak weet Basquiat snel de kern te raken. Visueel aantrekkelijke werken combineert hij met een confronterende inhoud.

Slave auction bestaat uit een bijna zwart doek, waarin een witte schedel het meest in het oog springt. Veel slaven vonden de dood op reis naar Amerika of tijdens hun werk. Het aureool boven de schedel voelt als een eerbetoon. De overige slaven zijn als tekeningen op het doekt geplakt. Alsof ze inwisselbaar zijn en iedere tekening zo vervangen kan worden door een ander.

In het werk van Jean-Michel Basquiat is racisme nooit ver weg. Een werk met als titel ‘The Irony of a Negro Policeman‘ is na de recente rassenrellen in de Verenigde Staten weer pijnlijk actueel. De graffiti-kunst van Basquiat is rauw en overweldigend. Juist daarom komt de vaak politieke boodschap zo hard aan.

Maar soms ik het ook moeilijker. Veel werken zijn zo gedetailleerd dat je niet raakt uitgekeken, zodat de veelheid aan beelden de boodschap doet verwateren. Maar ook dan is Basquiat de moeite waard, omdat zijn werk altijd prikkelt. Bijzonder in de Fondation Louis Vuitton zijn ook de vele werken waarin Basquiat heeft samengewerkt met Andy Warhol. Twee werelden die elkaar ontmoeten: het gladde van Warhol’s reclamewereld met de ruwe werkelijkheid van Basquiat.

Eenmaal buiten op straat blijven de tentoonstellingen in je hoofd zitten. De graffiti op een elektriciteitskastje maakt me alert: ‘Paris est à Nous’. De politieke boodschap van de gele hesjes is helaas minder creatief dan Basquiat. Maar kijkend naar de grond vind ik Miró: Lijkt dit platgetrapt kauwgompje niet op een vrouw? of op een vogel?

Joan Miró
Grand Palais, Parijs
t/m 4 februari 2019

Jean-Michel Basquiat
Fondation Louis Vuitton, Parijs
t/m 21 januari 2019

Categorieën: Kunst nieuws

Een Knotsgek Kerstdiner met Salvador Dali

Kunst nieuws - ma, 24/12/2018 - 11:02

Komt u ideeën tekort voor het bereiden van een spectaculair kerstdiner? Misschien is het tijd om het eens over een surrealistische boeg te gooien! Salvador Dali schreef een kookboek om u uit de brand te helpen. Deze kerst maakt //Vensters kunst van eten en zetten we Dali’s keizerlijke pauw op ons menu!

Salvador Dali stond bekend om zijn gekke etentjes. Vrienden werden bij hem thuis uitgenodigd om de meest bizarre gerechten te proeven. In de jaren 70 gaf hij het kookboek ‘Les Diners de Galauit dat vol stond met zijn gekste recepten.

Dali begint zijn kookboek met de tekst: “Ons doel is om alle tabellen en grafieken te negeren waarin scheikunde belangrijker wordt dan gastronomie. Als je een volger bent van zo’n calorieën-teller die het plezier van eten omzet in een straf, sluit dit boek dan meteen! Het boek is te levendig, te agressief en veel te schaamteloos voor jou.” Nou dat klinkt als een ideaal kookboek voor een kerstdiner niet?

Voorgerecht: Boom van Rivierkreeften met Vikingkruiden
Laten we ons kerstmaal beginnen met een kerstboom van rivierkreeftjes! Wel een lastig begin, want Dali schrijft: ‘Nadat hij ons dit recept had gegeven, besloot de chef-kok dat hij de exacte ingrediënten geheim wilde houden.’ Het is dus onduidelijk wat er precies in moet. Het hele kookboek staat vol met dit soort flauwigheden, maar daardoor laten we ons natuurlijk niet uit het veld slaan.

We hebben rivierkreeften nodig van tenminste 60 gram en moeten daarna een ingekookte bouillon maken van: vis, bouillon, witte wijn, vermout, cognac, zout, peper, suiker en dille. Pocheer de rivierkreeft vervolgens in deze bouillon gedurende 20 minuten. Laat het 24 uur afkoelen. Daarna is het tijd om de toren van rivierkreeftjes op te bouwen. Zeef de bouillon en serveer in kopjes.

Keizerlijke pauw

Hoofdgerecht: Keizerlijke Pauw aangekleed door het Hof
Het hoofdgerecht van pauw is een echt pièce de resistance. De hele familie zal zijn ogen uitkijken als deze verenpracht op tafel komt te staan. Maar in surrealisme is niets zoals het lijkt en daarom maken we deze pauw van kwartel! Je hebt alleen pauwenveren nodig om het geheel uiteindelijk mooi aan de kunnen kleden.

De kwartels worden gevuld met een zeer rijke vulling van varkensvlees, kalfsvlees, foie gras, vet, truffels en sherry. Bak de gevulde kwartels vervolgens voorzichtig aan en giet regelmatig bouillon over ze heen. Laat ze vervolgens afkoelen en dan kan het versieren beginnen!

Les Diners de Gala – Nagerechten

Nagerecht: Dennenappels met Toffee
Opnieuw een gerecht waarin schijn bedriegt! We gaan natuurlijk niet echt dennenappels serveren. De kunst zit hem opnieuw in de aankleding. Voor dit recept maak je toffee (verhit water en suiker totdat het dreigt aan te branden, voeg boter toe en laat afkoelen) waarmee je pijnboompitten omhult. Als je deze vervolgens tegen elkaar duwt kan je een dennenappel maken van pijnboompitten.

Er zijn chefkoks die zich daadwerkelijk aan de gerechten van Dali hebben gewaagd. In hun ogen zijn het vaak vrij simpele bereidingen, die vooral spectaculair worden doordat Dali de gerechten heel slim en gedetailleerd opdient. Het is een feest voor het oog om alle knotsgekke gerechten langs te zien komen. Bovendien brengt het eten nieuwe inzichten. Zoals Dali zelf zegt: ‘De kaak is ons beste gereedschap om filosofische kennis te begrijpen.’ Zelf eens koken à la Dali? Les Diners de Gala is recent opnieuw uitgegeven door uitgeverij Taschen.

Voor nu wens ik u smakelijke kerstgerechten! Fijne feestdagen en een gezond en kunstzinnig 2019!

Categorieën: Kunst nieuws

De Eeuwenlange Preutsheid over Schaamhaar

Kunst nieuws - do, 20/12/2018 - 09:25

De eerste solotentoonstelling van Amedeo Modigliani werd in 1917 abrupt beëindigd door een politie-inval. Aan de muur hingen tientallen vrouwenportretten die té obsceen zouden zijn om geëxposeerd te worden. Het probleem was niet dat de vrouwen naakt waren, maar dat Modigliani hun schaamhaar had geschilderd…

Eeuwenlang zijn vrouwen naakt geschilderd in navolging van de Renaissance-kunstenaar Giorgione (we schreven hier eerder over): een languit liggende vrouw met een arm onder haar hoofd. De vrouwen die geschilderd werden door Titiaan, Velazquez en Manet waren het toonbeeld van vrouwelijke schoonheid. Volgens het klassieke ideaal hoorde daar geen lichaamshaar bij. Honderden jaren werden vrouwen daarom geschilderd zonder okselhaar of schaamhaar.

Er is een beroemd verhaal van de Engelse kunsthistoricus en dichter John Ruskin in de 19e eeuw. Ruskin zou op zijn huwelijksnacht zo geschrokken zijn dat zijn vrouw schaamhaar had, dat hij flauw zou zijn gevallen. Of dit verhaal echt waar is, is twijfelachtig, maar het geeft wel aan hoe er over schaamhaar werd gedacht. Modigliani’s schilderijen waarin vrouwen lichaamshaar hebben, waren daarom revolutionair in 1917!

Pornografie
Toch was Modigliani in 1917 niet de eerste kunstenaar die vrouwen met schaamhaar schilderde. Al honderden jaren waren er tekeningen en schilderijen te vinden, waarop schaamhaar te zien was. Maar deze afbeeldingen waren vrijwel exclusief pornografisch van aard. Agostino Carracci was bijvoorbeeld gespecialiseerd in het maken van dit soort erotische prenten en schilderijen.

Zelfs Francisco de Goya’s Naakte Maja, tegenwoordig één van de hoogtepunten van het Prado, werd in de 19e eeuw gezien als een pornografisch schilderij. Goya’s schilderij mocht daarom ook niet openlijk tentoongesteld worden. Gustave Courbet’s Origine du Monde is het meest bekende 19e eeuwse schilderij waarop schaamhaar te zien is. Ook tegenwoordig is dit schilderij voor veel mensen nog een schok.

Slot

Jeanne Hebuterne

Modigliani’s schilderijen zijn tegenwoordig niet meer schokkend, maar juist erg populair. Ze zijn niet pornografisch, maar puur. Vooral de schilderijen die Modigliani schilderde van zijn geliefde, Jeanne Hebuterne, worden duur verkocht. Het waren de meest succesvolle jaren van zijn leven, waarin hij meerdere grote schilderijen maakte. Samen met Jeanne kreeg hij een kind, maar tijd voor de opvoeding had hij niet. Het kind werd daarom uit huis geplaatst.

Het schilderij bovenaan dit artikel is een liggend naakt van Jeanne Hebuterne. Het was onderdeel van de befaamde tentoonstelling die gesloten werd door de politie. Maar tijden veranderen, in 2015 is dit schilderij voor 150 miljoen euro verkocht bij Christie’s. Modigliani zou dit succes nooit meemaken. Hij overleed op 35-jarige leeftijd aan de complicaties van tuberculose in 1920. Jeanne Hebuterne kon niet leven met dit verdriet en pleegde zelfmoord, zwanger van zijn tweede kind.

Categorieën: Kunst nieuws

Liggen de Wortels van het Modernisme buiten Europa?

Kunst nieuws - ma, 17/12/2018 - 10:05

Bij modernisme denkt iedereen meteen aan Picasso, Matisse en Kandinsky. Het is daarom makkelijk om het modernisme als een Europese uitvinding te zien. De Kunstsammlung Nordrhein Westfalen gaat op zoek naar een alternatief voor de Westerse lezing van de kunstgeschiedenis. Een wereldreis door de moderne kunst die leidt naar Brazilië, India en Japan!

Picasso liet zich inspireren door Afrikaanse maskers bij het maken van zijn eerste kubistische werken. Matisse reisde door Marokko om inspiratie op te doen voor zijn felgekleurde doeken. Kandinsky was onderdeel van een etnografische studiegroep die door de Russische binnenlanden reide. Het is dus niet zo’n gek idee om de oorsprong van het modernisme in Afrika, het Midden-Oosten en Azië te zoeken.

In de Kunstsammlung NRW zijn daarom zeven modernistische centra uitgezocht, die niet in Europa of in de Verenigde Staten liggen. Als bezoeker ga je op wereldreis langs Tokio (Japan), Moskou (Rusland), Sao Paolo (Brazilië), Mexico Stad (Mexico), Shimla (India), Beirut (Libanon) en Zaria (Nigeria).

Bekend en Onbekend
In de tentoonstelling Museum Global wordt de eigen (vooral Europese) collectie getoond naast schilderijen uit de zeven andere steden. Zo kan het dat Fernand Leger opeens naast de Libanese kunst van Saloua Raouda Choucair hangt. De overeenkomsten zijn veel groter dan misschien verwacht. Een zelfportret van de Indiase Amrita Sher-Gil doet denken aan de vrouwen van Paul Gauguin, een liggend naakt van Yorozu Tetsugoro past precies tussen de Europese expressionisten als Kirchner en Macke. Modernisme is een echt wereldwijd fenomeen.

Europese musea hebben zich traditiegetrouw gericht op de Europese kunstgeschiedenis. Het Museum Global project van de Kunstsammlung NRW past binnen een grotere tendens van Westerse musea om hun deuren te openen voor niet-Westerse kunst. Collecties worden onder de loep genomen en er komt steeds meer aandacht voor minderheden en niet-traditionele kunstenaars. In Düsseldorf is dit goed te zien aan het aantal vrouwelijke kunstenaars dat wordt getoond.

Zaaloverzicht Museum Global

Nieuwe blik
Hoewel de zelfkritische aanpak van de Kunstsammlung bewonderenswaardig is, blijkt de uitwerking soms nog wat lastig. Natuurlijk zijn Europese musea erg gefocust op de ‘eigen’ Westerse kunstcanon en is dit niet altijd terecht. Maar als je deze kunstgeschiedenis loslaat, welke kunstenaars selecteer je dan als alternatief?

Het is duidelijk dat dit voor de Kunstsammlung NRW een dilemma is geweest. Opvallend vaak wordt er in de tentoonstelling Museum Global nu gekozen voor niet-Westerse kunstenaars die wel tijdelijk in Europa gewerkt hebben. Waarschijnlijk is dit gedaan omdat deze kunstenaars makkelijker te spiegelen zijn aan de eigen collectie, maar toch wringt dit met het concept van de tentoonstelling van niet-Europese kunst.

Bovendien zijn de gekozen kunstenaars niet allemaal zo vooruitstrevend dat hun werk weken later nog in je gedachten zal zitten. De vraag of de getoonde werken allemaal voldoende kwaliteit hebben, dringt zich daarom snel op. Er ligt hier duidelijk nog een grote opdracht voor musea en kunsthistorici. Geef ons een alternatieve kunstgeschiedenis van topkwaliteit! De tentoonstelling Museum Global in Düsseldorf geeft een mooie eerste aftrap voor de discussie.

Categorieën: Kunst nieuws